❌کُشِمَت…..خووم کُشِم

✍ دکتر حمید حیدرپناه، جامعه‌شناس و روزنامه‌نگار

 

🔹بررسی خودکشی و دیگرکشی پیچیدگی و زوایای خاص خود را دارد، گاهی می‌توان فارغ از تئوری‌ها و بحث‌های خشک آکادمیک، بر اساس مشاهدات، مطالعات و تجارب‌زیستی به آسیب‌شناسی خودمانی و ملموس رسید یا برخی پدیده‌های به ظاهر ساده را ریشه‌یابی کرد.

🔹در جامعه‌ی ما به دلیل شرایط خاص فرهنگی و سنتی، پایین‌بودن میزان مطالعه، تحصیلات و آگاهی والدین خصوصا نسل قبل، جامعه در حال گذار و سردرگمی ایجاد شده از تقابل سنت با مدرنیته، تاخر فرهنگی، تقلید و الگوبرداری کورکورانه از شیوه‌های زندگی سنتی و بیان حرفهای غیرمتفکرانه و… از همان سنین ابتدایی، کودکان ما آن طور که باید پرورش نیافته و به آنان آموزش‌های فرهنگی و اجتماعی لازم داده نمی‌شود.

🔹گاهی سخنانی از همان سنین کودکی به شکلی نسنجیده و بدون تفکر بیان  می‌شوند و عمومیت می‌یابد که در بلندمدت تاثیرگذارند. به عنوان مثال واژه‌ی «کُشِمت» یا همان «می‌کشمت» از همان سنین به کرات تکرار می‌شود و برای هر اتفاق کوچک یا اشتباهی که مرتکب شوند، جهت تهدید خطاب می شوند:

❌”این کار را نکن وگرنه میام می‌کشمت”

❌”نمره ی کم بیاوری، می‌کشمت”

🔹احتمالاً بسیاری از ما از سنین کودکی تا بزرگسالی این واژه‌ها را بسیار شنیده و می‌شنویم، واژه‌ای که به سادگی بیان می‌شود، بدون اینکه به عمق و محتوای واقعی آن توجه شود!

البته با وجودی که به دلیل ویژگی خاص زبانی و گویشی این واژه بجای واژه «دعوایت می‌کنم» یا «کتکت می‌زنم» استفاده می‌شود اما به هر حال آنچه در محتوای واقعی این واژه تعبیر می‌شود، نهایت خشونت است و همان کشتن و به قتل رساندن!

🔹واژه ای که کودک در مراحل رشدش در کوچه و محیط مدرسه و تعامل با دوستان ملکه ذهنش می‌شود و جا می‌افتد که این واژه انگار واژه‌ای است که باید از زبان شخصی که احساس قدرت می‌کند و می‌خواهد صدای دیگری را خفه کند به کار برده شود.

در محیط خانه هرگاه پدر یا برادر بزرگتر، احساس قدرت کند و می‌خواهد حرفش را دیکته کند یا افراد در محاورات روزمره، جهت به کرسی نشاندن حرف خودشان به کار می‌برند:

❌”یا فلان کار را انجام می‌دهد یا می‌کشمش”

👈بنابراین انسانهای این جامعه از همان کودکی آموزش می بینند که در قدرت‌مندانه‌ترین حالتشان از این واژه بهره ببرند.

🔹در نقطه‌ی مقابل افراد در این جامعه می‌آموزند که در انفعالی‌ترین حالت ممکن هم، آنجا که در برابر قدرت دیگران حرفی برای گفتن ندارند، از این واژه برای پاسخ به قدرتنمایی و تهدید استفاده کنند: «خووم کُشِم» یا همان «خودم را می‌کشم»

❌«اگر به این خواسته‌ی من توجه نشود خودم را می‌کشم»

بنابراین «خودم را می‌کشم» جمله‌ای است انفعالی در مقابل «می‌کشمت» که فرد در قدرت‌مندانه حالتش بیان می‌کند و هر دو هم نوعی تهدید است، هرکدام به اقتضای موقعیت خود!

همان‌طور که کودک از همان سنین واژه‌ی «می‌کشمت» را در حالت قدرتمندانه و تهدید «خودم را می کشم» را هم در شرایط انفعال از اطرافیانش می‌شنود، به مرور ملکه‌ی ذهنش می‌شود و در هرکدام از این دو حالت قرار گرفت، بیان و آن قدر تکرار می‌کند تا در نهایت عملی می‌کند.

🔹و به نظر می‌رسد اتفاقاتی که امروز پیرامون جامعه‌ی ما می‌افتد تقابل و تکرار این جمله‌ی متضاد است و پیامد آن:

«افزایش قتل‌ها و فراوانی خودکشی» که از مهمترین آسیب‌های اجتماعی این روزهای جامعه ماست.

🔺بنابراین لازم است کمی بیشتر به مسائل به ظاهر ساده توجه کنیم و فرهنگ‌سازی و آموزش‌های مناسب به صورت پایه‌ای را از خانواده‌ها و مدارس شروع کنیم.

جامعه‌شناسان و روانشناسان بصورت جدی‌تر وارد این حوزه شده و رسانه‌ها نظرات آنان را اطلاع‌رسانی کنند.

صداوسیما برنامه‌های آموزنده‌تری پخش و دولت هم از طریق اختصاص اعتبارات ویژه به استان‌های آسیب‌پذیر توجه ویژه‌ای کند.